CÁC KHAI BÁO HẰNG, BIẾN, KIỂU, BIỂU THỨC, ...

1. Hằng (constant)

a. Ðịnh nghĩa

Hằng là một đại lượng có giá trị không đổi trong quá trình chạy chương trình. Ta dùng tên hằng để chương trình được rõ ràng và dễ sửa đổi. 

b. Cách khai báo 

                        CONST

                                    <Tên hằng> = <giá trị của hằng> ; 

Ví dụ 6.4:         CONST

                                                Siso = 100;

                                                X = ‘xxx ‘; 

2. Biến (variable)

a. Ðịnh nghĩa

Biến là một cấu trúc ghi nhớ có tên (đó là tên biến hay danh hiệu của biến). 

             Biến ghi nhớ một dữ liệu nào đó gọi là giá trị (value) của biến. Giá trị của biến có thể được biến đổi trong thời gian sử dụng biến. 

             Sự truy xuất của biến nghĩa là đọc giá trị hay thay đổi giá trị của biến được thực hiện thông qua tên biến.

Ví dụ 6.5:         Readln (x) ;

                                    Writeln (x) ;

                                    x := 9 ; 

            Biến là một cấu trúc ghi nhớ dữ liệu vì vậy nó phải tuân theo qui định của kiểu dữ liệu : một biến phải thuộc một kiểu dữ liệu nhất định. 

b. Cách khai báo 

                        VAR

                                    <Tên biến>  : <Kiểu biến> ;  

Ví dụ 6.6:         VAR

                                                a : Real ;

                                                b, c : Integer ;

                                                TEN : String [20]

                                    X : Boolean ;

                                                Chon : Char ; 

            Cần khai báo các biến trước khi sử dụng chúng trong chương trình. Khai báo một biến là khai báo sự tồn tại của biến đó và cho biết nó thuộc kiểu gì.

3. Kiểu (Type)

a. Ðịnh nghĩa

Ngoài các kiểu đã định sẵn, Pascal còn cho phép ta định nghĩa các kiểu dữ liệu khác từ các kiểu căn bản theo qui tắc xây dựng của Pascal.

b. Cách khai báo

                        TYPE

                                    <Tên kiểu> = <Mô tả xây dựng kiểu> ; 

Ví dụ 6.7:

                        TYPE

                                    SoNguyen = Integer ;

                        Diem = Real;

                                    Tuoi = 1 .. 100 ;

                                    Color = (Red, Blue, Green) ;

                        Thu = (Sun, Mon, Tue, Wed, Thu, Fri, Sat) ;

và khi đã khai báo kiểu gì thì ta có quyền sử dụng để khai báo biến như ở ví dụ sau: 

Ví dụ 6.8:         VAR

                                                i, j : SoNguyen ;

                                                Dtb : Diem ;

                                                T : tuoi ;

                                    Mau : Color ;

                                                Ngay_hoc : Thu; 

4. Biểu thức (Expression)

a. Ðịnh nghĩa

Một biểu thức là một công thức tính toán bao gồm các phép toán, hằng, biến, hàm và các dấu ngoặc. 

Ví dụ 6.9:         5 + A * SQRT(B) / SIN(X)

                        (A AND B) OR C

b. Thứ tự ưu tiên

Khi tính giá trị của một biểu thức, ngôn ngữ Pascal qui ước thứ tự ưu tiên của các phép toán từ cao đến thấp như sau: 

                Mức ưu tiên:                        Các phép toán:

                        1.                     Biểu thức trong ngoặc đơn (  )

             2.                     Phép gọi hàm

                        3.                     Not,  -

             4.                     *, /, DIV, MOD, AND

                        5.                     +, -, OR, XOR

             6.                     =, <>, <=, >=, <, >, IN 

Ví dụ 6.10:       (4+5)/3 + 6 - (sin((/2)+3)*2  = (9)/3 + 6 - (1+3)*2 = 3 + 6 - 8 = 1 

c. Qui ước tính thứ tự ưu tiên

Khi tính một biểu thức có 3 qui tắc về thứ tự ưu tiên như sau: 

Qui tắc 1 :       Các phép toán nào có ưu tiên cao hơn sẽ được tính trước.

Qui tắc 2 :       Trong các phép toán có cùng thứ tự ưu tiên thì sự tính toán sẽ được thực hiện từ trái sang phải.

Qui tắc 3 :       Phần trong ngoặc từ trong ra ngoài được tính toán để trở thành một giá trị đơn.

  d. Kiểu của biểu thức

Là kiểu của kết quả sau khi tính biểu thức. 

Ví dụ 6.11:       Biểu thức sau được gọi là biểu thức Boolean:

                        not (('a'>'c') and ('c'>'C')) or ('B'='b') có giá trị TRUE